 Yemek bozukluğu ne zaman başlar?Çoğu vakada bir kilo verme diyetiyle başlar ancak bir nedene bağlı ciddi olayın öncesinde veya sonrasında kendini sinsice gösterir. Ama birçok araştırmada kesin bir kanıt bulunamamıştır. Bugün bilinen beslenmenin ötesinde bir sorun olduğudur. |
Kimler riskli?Kadınların % 95’i bu hastalıklara daha yatkındır. Her 250 genç kızdan birinde aneroksiya belirtileri görülmektedir. Kilo kontrolü sağlanması gereken sporcular bunlara en iyi örnekler jimnastikçiler, dansçılar, balerinler vb… Çok nadir erkeklerde, 8-10 yaş grubu çocuklarda görülebilmektedir. |
 Hastalık kendini belli eder!Aneroksiya Nervozalı kişiler:
- Aç olduklarını inkar ederler.
- Yemeği reddeder, aç olduklarını inkar ederler. Örneğin 1 tabak içerisine 1 adet nohut tanesini koyar çatal ve bıçakla ikiye bölüp tüketir ve doyduğunu söyler.
- Kısa sürede yemek yememeye bağlı çok kilo verirler.
- Güvensiz, huysuz, depresif ve hiperaktif olurlar.
- Besinlerin enerji değerleri, şişmanlıkla ilgili konuları ezbere bilirler.
- Zayıflarlar ancak hala kendilerini şişman görürler.
- Çok ağır egzersiz yaparlar. Örneğin o sağlıksız vücutlarına rağmen sürekli yürür, evde sandalye yüzü görmezler.
- Kabızlık baş düşmanlarıdır, adet döneminden kesilirler.
- Karşı cinse karşı çoğunda ilgisizlik vardır.
- Kollarda ve yüzde ince tüyler oluşur.
- Kusma tipik belirtisidir. Ancak birlikte yaşayan aileye kustuğunu belli etmemek için elinden gelen her şeyi yaparlar. Siz kustuklarını ancak klozetin iç kapaklarına sıçrayan taneciklerden ve kesif kokudan anlarsınız.
Bilumiya Nervozalı kişiler:
- Gizli yemek yiyicilerdir.
- Yemekten sonra banyo, tuvalete giderek yemekten kaybolurlar.
- Bazen çok kilolu bazen de zayıf olurlar. Çok sık kiloları değişir.
- Yemek yedikten sonra mahcup olup depresyona girerler.
- Paratroid bezleri şişkin olur. Kulak altında bulunan bezlerdir.
- Alkol ve ilaç çoğunlukla kullanırlar.
- Kusma ile oluşan asit diş minelerine zarar verir.
- Düzensiz adet dönemi yaşarlar.
|
 Ne yapmalı, bu soruna nasıl yaklaşmalı?Eğer bu tip beslenme bozukluğunu hissediyorsanız hiç beklemeyin. Tıbbi, psikolojik ve besleneme konsültasyonu içeren kombine tedavi için ailecek sağlık kuruluşuna başvurun. Tedavi için dirence, uzun soluklu bir tedavi sürecine, eğer geç kalınmışsa oluşmuş zararları öğrenmeye hazır olun. Tedavi birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir. Yeme bozukluklarının belirtileri ve davranış şekli kolayca geçmez. Ancak doğru ekip ve iyi bir yardımla iyileşme şansı yakalayabilirler.
Bunun gibi olumsuz vücut imajı şüphesinde bulunan ergen bireylerin mutlaka beslenme uzmanına gidip kilolarının sağlıklı hedefler içerisinde olup olmadığı hakkında bilgi alması, eğer kilo fazlalığı varsa büyüme ve gelişme faktörlerini engellemeyecek şekilde sağlıklı beslenme reçetesi ile güvenli kilo verime başlamaları yemek yeme bozukluklarının görülmesini engeller. Bunun için sağlıklı beslenme ilkelerinden kesinlikle taviz verilmemesi gerekmektedir.
Hayatın hangi evresinde olursanız olun (çocuk, ergen, yetişkin) 40’dan fazla besin öğesine ihtiyacınız vardır. Bunlar; karbonhidrat, protein, yağ, vitamin ve minerallerdir. Bu besin öğeleri vücudun normal devamlılığı için gereklidir. Ancak 40’dan fazla besin öğesini tek bir besinle sağlayabilmemiz imkansız olmaktadır. Bu nedenle belirli miktar ve çeşitte beslenmemiz gerekmektedir. Kilo fazlalığı olan ergen bireylerin kilo kaybı için oluşturulan beslenme planında bireye yeterli enerji, protein, karbonhidrat, yağ, posa (lif), vitamin ve mineral verilmelidir. En önemlisi bu kompanentlerin SADECE DOĞAL BESİNDEN SAĞLANMASI önerilmektedir.
Amerikan Diyetisyenler Birliği, sağlıklı bireyler için güvenilir besin ögesi alımı için sağlıklı beslenme piramidi geliştirmiş ve hangi besin grubundan günde ne kadar yenilmesi gerektiğini bilimsel çalışmalar göz önüne alınarak geliştirmiştir. Bu piramitte de görüldüğü gibi en fazla tahıl grubu (ekmek, pilav, bulgur, pirinç, makarna, erişte, kuskus, krakerler) tüketilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bunun nedeninin, karbonhidratların en kolay enerji ve posa (lif) kaynağı olduğunu bildirmesidir.
Kilo verirken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta SAĞLIKLI BESLENME ilkelerini ve A, C, E vitaminlerinden zengin besinleri bilmektir. A VİTAMİNİ (β-karoten): Bu vitamin balık karaciğeri, karaciğer, yumurta sarısı, tam yağlı süt ürünleri, sarı-turuncu-yeşil yapraklı sebze ve meyvelerde bulunmaktadır. Yağda eriyen vitamin olduğu için margarin ve tereyağı içine konulması gıda tüzüğünce zorunlu tutulmaktadır. Pişirme ile sebzelerdeki β-karoten kaybı %5-28 kadardır.
Karanlık, serin yerlerde ve metallerden uzak olarak besinleri saklarsak A vitaminini kaybetmemekteyiz.
|
Günlük A vitamini ihtiyacı ergen erkeklerde 900 μg RE, ergen kızlarda 700 μg RE’dir.
| Besin adı |
Miktar(g) |
A VİTAMİNİ MİKTARI (mg) |
| Yeşil sivri biber |
3 adet |
30 |
| Kara lahana |
1 kase |
95 |
| Karnıbahar |
1 kase |
80 |
| Ispanak |
1kase |
75 |
| Çilek |
½ kase |
70 |
| Portakal |
1 orta boy |
75 |
| Limon |
1 orta boy |
50 |
| Lahana |
1 kase |
65 |
| Greyfurt |
1 orta boy |
80 |
| Mandalina |
2 adet |
25 |
| Domates |
1 orta boy |
30 |
| Kuşburnu |
1 kase |
450 |
| Guava |
1 adet |
165 |
| Kırmızı biber |
½ orta boy |
95 |
| Portakal suyu |
1 su bardağı |
75 |
| Brokoli |
½ kase |
60 |
Ergen erkek ve kız günde ½ adet havuç yerse günlük A vitaminini fazlasıyla karşılamaktadır. |
C VİTAMİNİ; sebze ve meyvelerde bulunur. Günlük gereksinimi ergen erkek 75 mg/gün, ergen kızda 65 mg/gün ‘dür
| Besin adı |
Miktar(g) |
C VİTAMİNİ MİKTARI (mg) |
| Yeşil sivri biber |
3 adet |
30 |
| Kara lahana |
1 kase |
95 |
| Karnıbahar |
1 kase |
80 |
| Ispanak |
1kase |
75 |
| Çilek |
½ kase |
70 |
| Portakal |
1 orta boy |
75 |
| Limon |
1 orta boy |
50 |
| Lahana |
1 kase |
65 |
| Greyfurt |
1 orta boy |
80 |
| Mandalina |
2 adet |
25 |
| Domates |
1 orta boy |
30 |
| Kuşburnu |
1 kase |
450 |
Ergen erkek veya kız 1 su bardağı portakal suyu içerse C vitamini gereksinimini fazlasıyla karşılamaktadır. |
E VİTAMİNİen zengin kaynakları yeşil yapraklı sebzeler, bitkisel yağlar (yağların zararlı fonksiyonlarını önlemek amacı ile antioksidan madde olarak E vitamini eklemek gıda maddeleri tüzüğünce zorunludur), fındık, ceviz, kuru baklagillerdir. Günlük E vitamini gereksinimi ergen erkekte ve kızda 15 mg/gündür.
| Besin adı |
Miktar(g) |
E VİTAMİNİ (a-tokoferol eşdeğeri) |
| Soya yağı |
1 tatlı kaşığı |
13 |
| Diğer bitkisel yağlar |
1 tatlı kaşığı |
10 |
| Margarin |
1 tatlı kaşığı |
5 |
| Fındık |
100 gr |
30 |
| Kurubaklagiller |
1 kase |
8 |
| Yeşil yapraklı sebze |
½ kase |
1,5 |
Günlük kullandığımız yemeklerdeki yağlar E vitamini gereksinmemizi karşılamaktadır.
Amerikan Diyetisyenler Birliği yeterli ve dengeli beslenen, bütün besin gruplarını birlikte tüketen bireylerin ekstradan vitamin preperatı kullanmalarını önermemektedir. |